چهارمین گزارش روند رشد شاخص های اقتصادی جشنواره

اهمیت رشد ارزش افزوده و بهره وری در کشور

رشد تولید ناخالص داخلی در سطح ملی و یا ارزش افزوده در هر یک از بخش های اقتصادی از طریق دو منبع، یکی افزایش    نهاده ها (نیروی کار و سرمایه) و دیگری بهبود ساختارها (ماشین آلات تولید و تجهیزات نیرو، بهبود کیفیت نیروی انسانی و مدیریت) حاصل می شود. به جهت رقابت فشرده ای که در سطح جهان برای کسب سهم بیشتر از تجارت جهانی وجود دارد کشورهای جهان خصوصا کشور های توسعه یافته و در حال گذار تلاش می کنند تا رشد تولید ناخالص داخلی یا ارزش افزوده بخش ها را حتی الامکان از طریق بهبود ساختار ها تامین کنند. به عبارت روشن تر به جای اینکه تعداد نیروی انسانی خود را افزایش دهند تلاش می کنند تا با اجرای برنامه های آموزشی کوتاه مدت تخصصی، سطح مهارت شاغلان را افزایش دهند و یا اینکه به جای ایجاد ظرفیت های جدید، ظرفیت های موجود را به آخرین فناوری های نوین مجهز کنند. در این رابطه بررسی مستندات برنامه های توسعه کشور نشان می دهد که استراتژِی توسعه ملی کشور حصول رشد اقتصادی از افزایش در دو نهاده اصلی میزان سرمایه گذاری و اشتغال بوده است اما در حال حاضر با توجه به مشکلات موجود در تامین سرمایه و نیز ایجاد فرصتهای شغلی توجه به رویکردهای دیگر توسعه مد نظر برنامه ریزان کلان اقتصاد قرار گرفته است که یکی از این رویکرد ها همانطور که بیان شد توسعه اقتصادی از طریق بهبود ساختار ها یعنی افزایش بهره وری کل عوامل (TFP)می باشد. بر این اساس محاسبه رشد بهره وری کل عوامل در کشور و همچنین تعیین سهم آن در رشد اقتصادی جهت برنامه ریزی های آتی از اهمیت بسیاری برخوردار است به علاوه تعیین سهم دو عامل نیروی انسانی و موجودی سرمایه در رشد اقتصادی کشور و مقایسه آن با سهم رشد بهره وری کل عوامل در رشد اقتصادی ضروری می باشد. لذا بر اساس شاخص های اندازه گیری شده در مرکز مدیریت بهره وری ایران(irpmc.ir)، رشد شاخص های متوسط ارزش افزوده، متوسط بهره وری کل عوامل، متوسط بهره وری نیروی کار و متوسط بهره وری سرمایه محاسبه شده و در جداول زیر مقادیر رشد این شاخص ها در مقایسه با اهداف برنامه پنجم توسعه در بخش های صنعت، معدن و موسسات پولی و مالی قابل مشاهده می باشد:

مفهوم ارزش افزوده

ارزش افزوده مهمترین متغیر اقتصادی است که در محاسبه ارزش خروجی های ایجاد شده مورد استفاده قرار می گیرد. برای محاسبه تعداد زیادی از شاخص های بهره وری از ارزش افزوده بنگاه اقتصادی در یکسال مالی به عنوان یکی از مهمترین خروجیها استفاده می شود. ارزش افزوده در واقع عبارتست از ثروت اضافه‌ای که توسط شرکت از طریق فرآیند تولید و یا ارایه خدمات ایجاد می‌شود که با کسر نهاده‌های واسطه از عایدی‌ها به‌دست می‌آید برای مثال نهاده‌هایی نظیر سرمایه، نیروی انسانی متخصص در طی یک فرآیند، یک ارزش جدیدی تولید می‌کنند که در واقع به ارزش نهاده‌های ما افزوده می‌شود.

اهداف رشد ارزش افزوده در برنامه پنجم توسعه و مقادیر رشد آن به نرخ ثابت سال 83

عنوان/سال

87

88

89

90

رشد ارزش افزوده بخش صنعت

100

102

97

123

رشد ارزش افزوده صنعت بر اساس برنامه توسعه ای

100

111

122

134

رشد ارزش افزوده بخش معدن

100

94

105

103

رشد ارزش افزوده معدن بر اساس برنامه توسعه ای

100

111

122

134

رشد ارزش افزوده بخش موسسات پولی و مالی

100

100.5

99

111

رشد ارزش افزوده موسسات پولی و مالی بر اساس برنامه توسعه ای

100

109

118

127

 
111

اهداف رشد بهره وری کل عوامل در برنامه پنجم توسعه و مقادیر رشد آن به نرخ ثابت سال 83

عنوان/سال

87

88

89

90

رشد بهره وری کل عوامل بخش صنعت

100

97

88

106

رشد بهره وری کل عوامل صنعت بر اساس برنامه توسعه ای

100

104.4

108.8

113.2

رشد بهره وری کل عوامل بخش معدن

100

116

88

120

رشد بهره وری کل عوامل معدن بر اساس برنامه توسعه ای

100

104.4

108.8

113.2

رشد بهره وری کل عوامل بخش موسسات پولی و مالی

100

85

99

107

رشد بهره وری کل عوامل موسسات پولی و مالی بر اساس برنامه توسعه ای

100

102

104

106

 
111

اهداف رشد بهره وری نیروی کار در برنامه پنجم توسعه و مقادیر رشد آن به نرخ ثابت سال 83

عنوان/سال

87

88

89

90

رشد بهره وری نیروی کار بخش صنعت

100

86

96

129

رشد بهره وری نیروی کار صنعت بر اساس برنامه توسعه ای

100

105

110

115

رشد بهره وری نیروی کار بخش معدن

100

129

90

106

رشد بهره وری نیروی کار معدن بر اساس برنامه توسعه ای

100

105

110

115

رشد بهره وری نیروی کار بخش موسسات پولی و مالی

100

86

122

96

رشد بهره وری نیروی کار موسسات پولی و مالی بر اساس برنامه توسعه ای

100

106.5

113.0

119.5

 
111

اهداف رشد بهره وری سرمایه در برنامه پنجم توسعه و مقادیر رشد آن به نرخ ثابت سال 83

عنوان/سال

87

88

89

90

رشد بهره وری سرمایه بخش صنعت

100

87

70

161

رشد بهره وری سرمایه صنعت بر اساس برنامه توسعه ای

100

104

108

112

رشد بهره وری سرمایه بخش معدن

100

94

111

141

رشد بهره وری سرمایه معدن بر اساس برنامه توسعه ای

100

104

108

112

رشد بهره وری سرمایه بخش موسسات پولی و مالی

100

100

152

149

رشد بهره وری سرمایه موسسات پولی و مالی بر اساس برنامه توسعه ای

100

101.6

103.2

104.8

 
111