پنجمین مصاحبه دکتر محمدی

محمدعلي محمدي رییس کمیته علمی جشنواره

   جناب آقای دکتر محمدی به عنوان اولین سوال وضعیت و جایگاه بهره وری در کشور را چگونه ارزیابی می نمایید؟

اين پرسش همواره در سطح جامعه ما از طرف افراد مختلف مطرح بوده و هست كه براساس گفته ها و شنيده ها و آنچه حس مي شود آيا سطح بهره وري در كشور ما واقعاً پايين و غيرقابل قبول است؟ پاسخ نيز همواره مثبت است. آمار و اطلاعات منتشر شده توسط مراجع و مراكز مختلف داخل و خارج كشور مانند سازمان ملي بهره وري ايران، جشنواره ملي بهره وري ايران و سازمان بهره وري آسيايي مؤيد اين موضوع است ولي آنچه نيازمند توجه و دقت است مبناي مقايسه مي باشد. مبناي تحليل روند سطح بهره وري اطلاعات مربوط به سالهاي گذشته است كه اين روند متأسفانه طي سالهاي گذشته نوسانات زيادي داشته ولي بطور كلي نزولي نبوده اگر چه نرخ رشد بهره وري در برخي سالها حتي منفي بوده است.

اما اگر مبناي قضاوت و ارزيابي، اهداف تعيين شده در برنامه هاي توسعه اقتصادي اجتماعي كشور باشد، متأسفانه ما به اهداف از پيش تعيين شده بويژه در برنامه چهارم نرسيده ايم و فاصله زيادي بين عملكرد واقعي و عملكرد قابل انتظار و هدفگذاري شده وجود داشته است كه آمار و اطلاعات منتشره هم بيانگر اين حقيقت است .

به همين دليل هم و با هدف رسيدن به چشم انداز جمهوري اسلامي ايران درسال 1404، مقام معظم رهبري هر سال با هدف ارتقاء سطح بهره وري جامعه و كشور تأكيد بر جنبه هاي مختلف مرتبط با بهره وري از جمله اصلاح الگوي مصرف، توليد ملي، اقتصاد مقاومتي ومديريت جهادي داشته اند.

   با توجه به شرایط کنونی اقتصاد کشور لزوم استفاده از روش های نظام مند بهبود بهره وری تا چه میزان احساس می شود؟

دو نكته  مهم در اين پرسش كليدي مطرح است كه بايد به آن توجه شود.

نكته اول احساس لزوم توجه به بهره وري در شرايط كنوني اقتصاد كشور است كه پرسشي مهم در مقابل اين پرسش مي توان مطرح كرد و آن اينكه آيا راه چاره و راه حل ديگري براي بهبود و رسيدن به اهداف رشد اقتصادي وجود دارد. ترديد نكنيم كه بدون توجه به حركت و رويكرد بهره وري و بدون اصلاح و بهبود نظام ها و روش ها ي انجام كار در سطوح مختلف بويژه در لايه هاي مديريت كلان و خرد كشور و صرف افزايش منابع و بكارگيري نهاده هاي بيشتر و بيشتر، به اهداف توسعه اقتصادي نخواهيم رسيد. آنچه امروز داريم و از آن ناراضي هستيم نتيجه كم توجهي اساسي به موضوع بهره وري و عدم احساس ضرورت آن درعلم و عمل بوده است.

نكته دوم در اين پرسش استفاده از روش هاي نظام مند بهبود بهره وري است كه جهت و هدف پرسش را بيشتر تبيين مي كند. حركت هاي پراكنده، بي نظم، احساسي و غير علمي در سطح كشور در سطح كلان و خرد بسيار بوده است كه متأسفانه منجر به اتلاف منابع و در رأس آن اتلاف وقت شده و دستاوردهاي قابل قبول و ارزشمندي نداشته است. لذا طرحريزي منظم و صحيح و علمي سازوكارهاي مؤثر و طراحي و اجراي راهبردها، سياست ها و روش هاي يكپارچه و نظام مند و منسجم براي رسيدن به اهداف اقتصادي مورد نظر، يك ضرورت و الزام است وگرنه مجدداً در دام و تله سطحي نگري، بازي هاي بي نتيجه و حركت هاي شعارگونه گرفتار مي شويم و به جاي رسيدن به آمال و آرزوهاي جامعه و كشور، راه خطا و نادرست را خواهيم پيمود و اين قافله تابه حشرلنگ است.

به نظر شما نام گذاری روزی بنام بهره وری و بزرگداشت این روز چه تاثیری را بر ارتقای فرهنگی بهره وری در حوزه دولتی و خصوصی دارد؟

به طور كلي يكي از راههاي بها دادن و ارزش قائل شدن براي يك مقوله و موضوع مهم و با ارزش، اختصاص يك روز از روزهاي سال به آن موضوع و مقوله است كه در همه دنيا نمونه هاي بسيار دارد و در كشور ما هم همينطور.

اگر چه موضوع بهره وري بايستي همواره ملكه ذهن باشد و در همه شرايط زماني ومكاني در انجام فعاليت ها، مبناي عمل باشد ليكن مردم  نيازمند يادآوري و تكرار هستند. نامگذاري يك روز و بزرگداشت آن به معناي محدود كردن حركت بهره وري به همان روز و كنار گذاشتن آن در روزهاي ديگر نيست بلكه به معني با اهميت و با ارزش بودن آن براي توجه و يادآوري مستمر است.

معمولاً فضاسازي و آماده كردن برنامه هايي براي اجرا در روز بهره وري، يك موج و حركت در سطح جامعه ايجاد مي كند كه قبل و بعد از آن را در بر مي گيرد. لذا بزرگداشت اين روز و گردهم جمع شدن متخصصين، اصحاب انديشه، عاملين به بهره وري و مسئولان داراي دغدغه و علاقه به بهره وري، نوعي تعهد، همدلي و همفكري ايجاد مي كند كه انشاء الله بستر ساز همكاري ها در عمل باشد.

   جناب آقای دکتر شما به عنوان ریاست کمیته راهبری جشنواره و با توجه به این که 5 دوره از جشنواره برگزار گردید، به چه میزان جشنواره ملی بهره وری توانسته به اهداف از پیش تعیین شده خود دست یابد؟

يكي از مهم ترين اهداف و شايد اصلي ترين هدف اين جشنواره، ايجاد و گسترش فضاي ارزشي وسالم مسابقه و رقابت بين سازمان ها و بنگاههاي اقتصادي در زمينه بهره وري بوده است. ما مي خواستيم جامعه نسبت به مقوله و رويكرد بهره وري توجه اساسي و جدي داشته باشد مايل بوديم يك اتمسفر مناسب براي ايجاد و تقويت انگيزه ها جهت اثبات شايستگي ها و قابليت ها ايجاد كنيم و اين فضاي رقابت تا حد ممكن علمي، مبتني بر داده هاي عملكردي درست و در عين حال مبتني بر ارزش هاي اخلاقي صحيح و فرهنگ مناسب باشد تا بتوانيم به هدف بسيار مهم الگوسازي و تبليغ معرفي الگوها و تجارب برتر براي افزايش هم افزايي قابليت ها و توان سازمان ها و بنگاههاي اقتصادي نيز دست پيدا كنيم.

بي ترديد از نتايج هنوز راضي نيستيم و راه نرفته، بسيار بسيار بيشتر از راهي است كه پيموده ايم ليكن هر سال پس از برگزاري جشنواره، آنقدر بازخور مثبت و نداي حمايت دريافت مي كنيم و همدلي و همراهي از مسئولين و مديران ارشد كشور گرفته تا اساتيد علمي، مديران و كارشناسان عزيز سازمان ها و نهادهاي اقتصادي و اجتماعي احساس مي كنيم، كه با انرژي بيشتر و اميدواري زيادتر به پيمودن ادامه راه متعهدتر و علاقمندتر مي شويم .البته نقش اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي، يك نقش كليدي و حامي اصلي براي برگزاري جشنواره بوده كه به نظر من ميزبان جشنواره ملي بهره وري است.

   به عنوان آخرین سوال با توجه به انتشار چهارمین سالنامه آمار بهره وری کشور در سال 93 لزوم اندازه گیری شاخصهای بهره وری با یک استاندارد مشخص و یکسان برای بنگاه های اقتصادی در کشور چه میزان احساس می شود؟

شاخص هاي اندازه گيري بهره وري از يك جهت به دو طبقه تقسيم مي شوند:

طبقه اول- شاخص هاي عمومي
طبقه دوم- شاخص هاي اقتصادي

در هر دو طبقه نيازمند نوعي استانداردسازي براي فراهم آوردن امكان مقايسه، تحليل و ارزيابي هستيم همانگونه كه در سطح دنيا، با شاخص هاي مشخص و تعريف شده، عملكرد كشورها و بخش ها و زير بخش هاي مختلف را اندازه گيري، تحليل و ارزيابي مي كنند در حوزه بهره وري نيز شاخص هاي استاندارد براي محاسبه، سنجش و ارزيابي وجود دارد كه در همه جاي دنيا استفاده مي شود.

ايجاد و تعريف يك نظام و شاخص هاي اندازه گيري استاندارد در زمينه بهره وري، امكان مقايسه عملكرد سازمان هاي مختلف را با يكديگر در داخل و خارج كشور و با متوسط صنعت، با بهترين و ضعيف ترين سازمان ها از نظر عملكرد بهره وري ايجاد مي كند. بعلاوه امكان جمع بندي، نتيجه گيري، ارزيابي و تحليل عملكرد بهره وري در سطح صنعت، زير بخش ها و بخش هاي مختلف اقتصادي را فراهم مي كند.

 در پايان امكان انتخاب برترين ها و تقدير و جايزه دهي عملكردهاي بهره ورتر فراهم مي شود كه شما در جشنواره ملي بهره وري شاهد آن هستيد.